Asystent prawny AI to narzędzie, które wykonuje czasochłonne etapy pracy z dokumentami prawnymi i przygotowuje materiał do decyzji prawnika: analizuje umowy klauzula po klauzuli, ocenia ryzyko postanowień, proponuje zmiany brzmienia i wskazuje podstawę prawną każdej uwagi. Od ogólnego chatbota różni się trzema rzeczami: pracuje na konkretnym dokumencie, a nie na rozmowie; opiera analizę na bazie przepisów i orzecznictwa właściwego prawa, a nie na ogólnej wiedzy modelu; i każdy wniosek podaje w formie, którą można zweryfikować. Nie zastępuje prawnika: wynik jego pracy ma charakter informacyjny, a decyzja i odpowiedzialność zawodowa pozostają po stronie człowieka.
Asystent prawny AI a zwykły chatbot
ChatGPT czy inny ogólny model odpowie na pytanie o prawo, ale jego odpowiedź pochodzi z ogólnych danych treningowych: bywa nieaktualna, nie wskazuje źródła i potrafi brzmieć pewnie także wtedy, gdy się myli. Wyspecjalizowany asystent prawny działa inaczej. Dostaje dokument, dzieli go na postanowienia i każde z nich porównuje z bazą przepisów i orzecznictwa, która jest aktualizowana na bieżąco. Różnica jest najlepiej widoczna w szczegółach właściwych jednemu systemowi prawa: ogólny model nie zatrzyma się przy karze umownej zastrzeżonej od zobowiązania pieniężnego, bo w praktyce anglosaskiej taka konstrukcja nie budzi wątpliwości. Narzędzie oparte na polskim prawie wskaże przy niej art. 483 Kodeksu cywilnego.
Co realnie potrafi dziś asystent prawny AI
Dojrzałe zastosowania są cztery. Analiza umów: ocena ryzyka klauzula po klauzuli, propozycje zmian w trybie rejestruj zmiany, raport gotowy w kilka minut. Research: wyszukiwanie przepisów i orzeczeń z odesłaniem do źródła, które można otworzyć i przeczytać. Drafting: pierwsze wersje pism i prostszych umów do redakcji przez prawnika. Zaplecze: streszczenia długich dokumentów, transkrypcje, porządkowanie korespondencji. W każdym z tych obszarów miarą przydatności jest to samo pytanie: czy wynik nadaje się do dalszej pracy bez przepisywania od zera.
Czego asystent prawny AI nie zrobi
Nie udzieli porady prawnej: wynik analizy ma charakter informacyjny i nie stanowi porady w rozumieniu przepisów. Nie zna kontekstu biznesowego negocjacji, historii relacji między stronami ani celu, dla którego dokument powstaje. Nie poniesie odpowiedzialności zawodowej, która pozostaje przy adwokacie lub radcy prawnym. I nie powinien być czarną skrzynką: jeśli narzędzie nie potrafi wskazać, skąd wzięła się wskazówka, prawnik nie ma jak jej zweryfikować, a niezweryfikowana wskazówka jest tylko opinią maszyny.
Jak wybrać asystenta prawnego AI
Cztery pytania do dostawcy porządkują wybór. Na jakim prawie oparta jest analiza i czy baza przepisów jest aktualizowana na bieżąco? Czy każda wskazówka ma podstawę prawną? Gdzie fizycznie przetwarzane są dokumenty i czy nie służą do trenowania modeli? I czy można zacząć od pilotażu na własnych dokumentach, zamiast od decyzji o pełnym wdrożeniu? VAI Legal odpowiada twierdząco na wszystkie cztery: analiza pod polskim i unijnym prawem, podstawa prawna przy każdej wskazówce, dane wyłącznie w centrach danych w Unii Europejskiej i wdrożenie zaczynające się od pilotażu na rzeczywistych umowach organizacji.